Dziś postanowiłem skupić się nieco na encyklpedycznej wiedzy dotyczącej Barbie, a konkretnie – jej ciała. Wiem, że już raz robiłem porównanie korpusów tworzonych między rokiem 1959 a 2000, jednak to, czego zabrakło mi w tamtej notce to… daty! Tym razem więc prześledzę ciało Teen Age Fashion Model rok po roku, opisując główne zmiany i modyfikacje. 😉
A więc zaczynamy!
Na początek kilka pojęć:
bendlable legs – „zginane nogi”; nogi wykonane z miękkiego winylu, z ukrytym wewnątrz mechanizmem, dzięki któremu można je zginać
straight legs – „proste nogi”; wykonane z twardego wynylu, bez ukrytek mechanizmu odpowiedzialnego za zginanie
PTS (point to side) – dłonie ułożone wierzchnią stroną do boku
PTR (point to rear) – dłonie ułożone wierzchnią stroną do przodu
TNT (twist ‚n turn) – „skręć i obróć”; pojęcie oznacza skrętną talię
Vintage
1958 – Powstaje prototyp pierwszego ciała Barbie, stworzony na podstawie ciała niemieckiej lalki Bild Lilly, którego możliwości ruchowe ograniczają się do poruszania nogami w przód i w tył oraz obracania rąk i głowy dookoła ich własnej osi.
1961 – Wraz z pojawieniem się Ponytail #5 zmienia się sygnatura na prawym pośladku – znak ™ zostaje zastąpiony znakiem ®. Samo ciało pozostaje bez zmian.
1962 – Na rynku pojawia się Midge, która otrzymuje ten sam typ ciała, co Barbie (by przyjaciółki mogły swobodnie wymieniać się ubraniami!), przez co sygnatura na prawym pośladku ponownie ulega zmianie – dodane do niej zostaje, obok imienia Barbie i daty 1958, imię Midge i data 1962. Ponadto pokrętło, na którym mocowana jest głowa nieznacznie się powiększa, tym samym sprawiając, że policzki nałożonej nań głowy stają się pełniejsze.
1965 – Pojawia się pierwszy model Barbie (‚Miss Barbie’) ze zginanymi do kąta 90 stopni nogami (bendable legs). Ten typ ciała firma wykorzystuje przy produkcji ‚American Girl’ (1965-1966) i ‚Color Magic’ (1966), ostatnich modeli dzierżących headmold Vintage sygnowany datą 1958.
MOD Era
1966 – Pierwszy poważny przełom w kwestii ciała Barbie! Powstaje korpus TNT (twist ‚n turn), posiadające skrętną pod kątem talię, proste w łokciach ręce PTR (point to rear) i zginane nogi! Barbie otrzymuje także nowy headmold zwany ‚Eyelash Era’ lub ‚TNT’, sygnowany wewnątrz datą 1966.
1967 – Powstaje ‚Standard Barbie Doll’, której ciało jest bezskrętną w talii wariacją ciała TNT 1966, spotykaną zarówno z prostymi, plastikowymi nogami (straight legs), jak i zginanymi (bendable legs).
1968 – Na rynek wkracza ‚Talking’ Barbie, będąca pierwszą w historii mówiącą lalką Barbie! Jej ciało jest modyfikacją ciała TNT 1966 z wbudowanym wewnątrz klatki piersiowej mechanizmem wydającym dźwięki, który uruchamia się pociągnięciem za sznurek zwieńczony kwiatkiem, umieszczony z tyłu szyi lalki.
1969 – Pojawia się pierwsza arytukułowana Barbie – ‚Dramatic New Living’, która oprócz standardowej arykulacji rąk, nóg i głowy może zginać stawy kolanowe i łokciowe oraz poruszać nadgarstkami!
1970 – Kolejna modyfikacja ciała TNT 1966. Tym razem zmianie ulegają ręce (dotąd obie proste PTR) – prawa pozostaje PTR, jednak lewa staje się PTS!
1971 – Pojawia się ‚Busy’ Barbie, której ciało, bazujące na ciele ‚Dramatic New Living’ Barbie (1969), zostaje wzbogacone o zamykane/otwierane dłonie, dzięki czemu lalka może chwytać drobne przedmioty!
1972 – Mattel łączy ciała dwóch rewolucyjnych modeli: ‚Talking’ Barbie (1968) i ‚Busy’ Barbie (1971), w jeden – ‚Talking Busy’ Barbie! Lalka ta nie dość, że chwyta i nosi przedmioty, to jeszcze potrafi mówić!
1972 – Firma idzie o krok dalej w kwestii ruchomych ciał, tworząc ‚Walk Lively’ Barbie. Model ten posiada wariację ciała TNT 1966 z typem rąk wprowadzonym w roku 1970, która za pomocą wbudowanego specjalnego mechanizmu sama wykonuje kroki, poruszając przy tym rękoma (przeciwnie do poruszanych nóg: lewa noga i prawa ręka z przodu, prawa noga i lewa ręka z tyłu) i głową (prawo-lewo)!
1972 – Powstaje pierwsza reprodukcja – nie-reprodukcja Barbie Ponytail (‚Montgomery Ward Exclusive Re-issue’), do której stworzenia firma wykorzystuje formy odlewnicze ciał vintage produkowanych od roku 1962. Sygnatura pozostaje identyczna, jak w przypadku lalek vintage!
1976 – Na rynku debiutuje Barbie ‚Superstar’, która oprócz nowej twarzy (headmold Superstar 1976) otrzymuje nowe, „stare” ciało, będące modyfikacją korpusu TNT 1966. Tym razem modyfikacji poddano:
*nogi, które nie zginają się już aż to kąta 90 stopni, mają węższe biodra i stopy o wyraźnie zarysowanych palcach!
*klatkę piersiową – piersi ze spiczastych stały się bardziej okrągłe!
*część miedniczną, która jest nieco węższa i ma mniej wyraźnie zarysowane aspeky fizyczne tych części ciała!
*ręce – po raz pierwszy w historii pojawiają się ręce PTS (point to side) zgięte w łokciach pod kątem 90 stopni, które można odchylać na boki!
*skrętną talię, która już nie jest skośna, a pozioma!
Odtąd tą właśnie modyfikacją ciała TNT 1966 będzie obdarzana Barbie i każda jej przyjaciółka mierząca 11,5′!
Lata 80.
1984 – Wraz z serią ‚My First’ – tanią linią prostych modeli Barbie, skierowaną do najmłodszych, pojawia się kolejna modyfikacja ciała TNT 1966 z 1976 roku, o węższych biodrach (dzięki którym lalkę łatwiej ubrać!) i nowym typie rąk – PTR prostych w łokciach, których możliwości ruchowe ograniczają się wyłącznie do obrotu wokół ich własnej osi!
1984/1985 – Zmianie ulega dolna część modyfikacji ciała TNT 1966 z 1976 roku. Po pierwsze – część miedniczna odzyskuje wyraźne modlowanie intymnych miejsc. Po drugie – odtąd nogi tworzone są z nieco innego winylu, przez co nie zginają się one już tak „głęboko”, jak dotąd! Ponadto stopy stracą wyraźny rysunek palców, stają się bardziej „łagodne”.
Lata 90.
1991 – Ponownie zmianie ulega korpus TNT 1966 zmodyfikowany w 1976 roku. Tym razem różnica widoczna jest na klatce piersiowej, gdzie wysmukliła się nieco talia, a piersi powędrowały nieco wyżej i w części miednicznej, która od spodu, w miejscu, w którym styka się z wnętrzem uda jest „wykrojona”. Ten typ ciała stosowany był u niewielu lalek Playline (np. Megra z Herkulesa), częściej zaś u kolekcjonerskich!
1993 – Dostępna na rynku seria etnicznych lalek ‚Beach Streak’ (Shani i jej przyjaciółki), niepowiązanych bezpośrednio z Barbie, posiada nowy typ rąk PTS prostych w łokciach, odchylanych na boki, zwany ‚Shani Type’. Z czasem ręce te przenikają do świata Barbie…
1993 – Po raz pierwszy od lat 70. pojawia się artykułowane ciało – tzw. ‚bend and move’ zrobione na bazie modyfikacji TNT 1966 z roku 1976 (ta sama klatka piersiowa!). Firma Mattel wykorzystuje ów korpus podczas tworzenia wszelkiego rodzaju lalek sportsmenek aż do końca lat 90.! W tym czasie zauważalne są przenajróżniejsze modyfikacje ‚bend and move’:
a) w kwestii rąk:
*ruchome w łokciu
– z dłońmi PTS typowymi dla ciała ‚bend and move’
– z dłońmi PTS typowymi dla lalek baletnic (później także kolekcjonerskich!)
*nieruchome w łokciu:
– typowe dla modyfikacji ciała TNT 1966 z roku 1976 ręce PTS zgięte pod kątem 90 stopni
b) w kwestii stóp:
– płaskie, nieruchome, typowe dla ciała ‚bend and move’
– płaskie, ruchome
– plastikowy odpowiednik łagodnie zarysowanych stóp przystosowanych do butów na obcasie, wprowadzonych między rokiem 1984 a 1985
– ruchome, z wmoldowanymi baletkami
1993 – Z okazji 35. urodzin Barbie na rynku pojawiają się reprodukcje lalek vintage! Ich ciała odlane są na bazie wyrobionych już form odlewnicznych, z których korzystano w latach 60., przez co korpusy reprodukcji są nieco niższe i niedokładne (mają np. niedokładnie odlane dłonie – bez odstającego małego palca!)
1998 – Powstaje pierwsza reprodukcja niemodyfikowanego ciała TNT 1966 (Barbie ‚Twist ‚N Turn Brunette’)
1999 – Na fali prostestów dotyczących nierealnych wymiarów ciała Barbie, firma Mattel tworzy korpus ‚Belly Button’, charakteryzujący się mniejszym biustem, nieco szerszymi biodrami i brakiem skrętnej talii! Ponieważ u lalek playline produkowane było bez przerwy aż do roku 2009, spotkać można wiele jego modyfikacji, począwszy na ‚Ever Flex’, wykonanego w całości z miękkiego wynylu, które można dowolnie wyginać i formować, po takie, które łączą w sobie różne warianty rąk (proste w łokciach PTS, zginane w łokciach, zginane w łokciach z ruchomymi nadgarstkami) i nóg (bendable legs, plastikowe – zginane w kolanie).
Po roku 2000
2000 – Powstaje seria ‚Silkstone’, czyli lalki skierowane wyłącznie do dorosłych kolekcjonerów, przez co ruchomość ciał jest niemal minimalna(skrętna talia, ręce i nogi ruszają się w przód i w tył, głowa natomiast obraca się wokół własnej osi)! Klatka piersiowa i część miedniczna bazuje na modyfikacji ciała TNT 1966 z roku 1991, nogi i ręce natomiast stworzone są specjalnie na potrzeby serii. Nazwa ‚Silkstone’ oznaczająca „jedwabny kamień” dotyczy nowego gatunku winylu, z jakiego wykonywane są te lalki, który w wyglądzie i dotyku przypomina porcelanę, ale jest o wiele trwalszy!
2004 – Wraz z serią ‚Model od The Moment’ debiutuje nowe ciało, zwane ‚Model Muse’ (sygnowane datą 2003). Początkowo wyłącznie stosowane u linii kolekcjonerskich, z czasem wkracza do playline (seria ‚Top Model’). W porównaniu z TNT 1966 ten typ ciała jest o wiele bardziej nienaturalny i wychudzony! Ruchomość ciała ogranicza się do poruszania nogami w przód i w tył, ręce dodatkowo można odchylać na boki, głowę obracać wokół jej własnej osi. ‚Model Muse’ występuje w czterech wariantach:
*z obiema rękami zgiętymi w łokciach, opartymi na biodrach
*z obiema rękami prostymi
*z lewą prostą, prawą zgiętą i opartą na biodrze
*z lewą zgiętą i opartą na biodrze zaś prawą prostą
2005 – Kolejna fala reprodukcji modeli vintage wypływa na rynek wraz z nowym, o wiele lepszym pod względem wykonania i zgodności z lalkami lat 60. ciałem, niż korpusu reprodukcji z roku 1993!
2007 – Wśród lalek kolekcjonerskich pojawia się seria ‚Jazz Baby’, a z nią w pełni artykułowane ciało ‚Pivotal’. Oprócz podstawowej artykulacji lalki na ciele ‚Pivotal’ potrafią zginać stawy kolanowe i łokciowe, mają ruchome nadgarstki i przegub pod biustem. Ciało to zostało stworzone w oparciu o korpus ‚Model Muse’, przez co ‚Pivotal’ zwane jest jego artykułowanym odpowiednikiem!
2009 – Z okazji 50. urodzin Barbie Mattel wypuszcza serię lalek playline ‚Fashionistas’, których ciała, podobnie jak w przypadku ‚Jazz Baby’ (2007), mają dwanaście punktów artykulacji:
*ruchoma głowa
*ruchome barki
*zginane stawy łokciowe
*ruchome nadgarstki
*ruchome stawy biodrowe
*zginane stawy kolanowe (w pierwszej partii lalek ‚Fashionistas’ kolana zginały się wyłącznie do tyłu, jak w przypadku ciała ‚bend and move’; później zamieniono staw kolanowy na kulkowy, przez co można nogę w kolanie przekręcać także na boki!)
*ruchomy przegub pod biustem!
Ciało ‚Fashionistas’ zostało stworzone w oparciu o korpus ‚Belly Button’ (1999).